osada

ZASTAWIE

gromada Dermań Pański, gmina Mizocz, powiat Zdołbunów, województwo wołyńskie


Opracowywane w okolicy:
Wierzchów, Mizocz, Poniatówka,


Zastawie było niedużą miejscowością w gminie Mizocz ( 8 km), pow. Zdołbunów. Miejscowość ta należała do gromady Dermań Pański (3 km).

Parafia dla Zastawia znajdowała się w Mizoczu, gdzie również był cmentarz parafialny. W Mizoczu była także stacja kolejowa. Najbliższy urząd pocztowy znajdował się w Dermaniu Rządowym.

Zastawie często wśród miejscowych nazywano kolonią wojskową, jako że mieszkało tam 14 osadników wojskowych, którzy otrzymali ziemię (po 11 ha) po parcelacji majątku p. Karwickiego. Jeden z osadników, który był oficerem, major rezerwy Tonkiel otrzymał 30 ha ziemi. W miejscowości mieszkało również kilka innych rodzin polskich, jedna pochodząca z Czech oraz ok. dziesięciu rodzin ukraińskich.

Najbliższa szkoła dwuklasowa znajdowała się w miejscowości Łabędzie (Lebiedi), około 500 m od Zastawia. W Dermaniu Pańskim znajdowała się natomiast szkoła powszechna 6-klasowa. Była to szkoła dość duża, uczęszczało do niej ok. 600 uczniów, a na każdym poziomie były po dwie, trzy klasy. Była to szkoła polska chociaż Polacy stanowili w niej tylko ok. jednej trzeciej stanu osobowego. Pozostali uczniowie to głównie Ukraińcy i Żydzi.

Osadnicy wojskowi, którzy otrzymali ziemię w Zastawiu, na swoich polach początkowo budowali domki prowizoryczne, ziemianki, a dopiero po kilku latach budowano większe domy już murowane. Domy te budowano głównie z kamienia (łupany piaskowiec) oraz batyny. Była to glina mieszana ze słomą , rozrabiana na mokro nogami. Później wkładano ją w formę i po wyschnięciu wyglądała jak surowa cegła, z której budowano ściany wewnątrz budynku. Ściany te później były tynkowane. Na zewnątrz ściany były wykładane kamieniem (zobacz zdjęcie). Dachy były kryte cynkolitem (rodzaj papy).

Polacy mieszkający na Wołyniu organizowali się wspólnie w celach samoobrony przed Ukraińcami, którzy uważali ich za okupantów. Posiadali własne organizacje paramilitarne, powoływane do tego celu. W Zastawiu działała organizacja „Strzelec”. Posiadali oni własną hierarchię wojskową. Komendantem był Pawlak. Posiadali oni też własną broń, która była przechowywana w świetlicy ich organizacji, gdzie wspólnie się spotykali. Świetlica ta była zorganizowana w mieszkaniu jednego z sąsiadów p. Nogaja. Było tam złożonych ok. dwudziestu karabinów typu „Mauser”. Dla bezpieczeństwa, broń przechowywana w świetlicy była bez zamków, które z kolei przechowywał komendant „Strzelca”.

SPIS RODZIN, stan z około 1939 r.
1. DACH Mikołaj ur. 10.06.1896 r. Duńkowice koło Radymna (zm. 07.06.1963 r. Rymań, zachodniopomorskie), osadnik wojskowy, Wiktoria ur. 21.12.1892 r. Duńkowice , zm. 29.03.1992 r. Rymań,  Stefania ur.1922 r., zmarła 1923 r., Gustaw ur.24.10.1924 r., Władysław ur. 1927 r., Stanisława ur.04.03.1930 r., Eugenia ur.13.08.1931 r., Zbigniew ur.30.05.1938 r.
2. WALEWICZ Rozalia, ur. 08.11.1909 r. Duńkowice, zm. 09.05.2006 r. Rymań 
3. PRZEWŁOCKI  Jerzy ur. Zastawie zm.29.10 1988 r., Maria z d. Walewicz ur. Duńkowice,  Zofia ur.08.04.1928 r. i Edward ur. 10.11.1929. Jerzy miał jeszcze 8-ro rodzeństwa.
4. PRZEWŁOCKI  (IN.), - rodzeństwo Jerzego
5. MATWIEJCZUK (IN.) - osadnik wojskowy,
6. CIESIELSKI (IN.) - osadnik wojskowy,
7. PIOTROWSKI (IN.) - osadnik wojskowy,
8. GŁAZOWSKI (IN.) - osadnik wojskowy,
9. NOGAJ (IN.) - osadnik wojskowy,
10. SYNOŚ (IN.) - osadnik wojskowy,
11. HALOTA (IN.) - osadnik wojskowy,
12. MACHOWSKI  (IN.) - osadnik wojskowy,
13. PAWLAK (IN.) - osadnik wojskowy, komendant organizacji „Strzelec”,
14. MAJSZAK (IN.) - osadnik wojskowy,
15. TONKIEL (IN.) - osadnik wojskowy, major rezerwy,
16. KALISZ (IN.),
17. SKRZYPEK (IN.),
18. OLIZAROWSKI (IN.),
19. SZYMENT (IN.) - rodzina pochodziła z Czech, on był kowalem,
20. SERAFIN (IN.) - osadnik wojskowy,
21. ZAJEZIERSKI Gustaw (później Stecyk)
22.. ZIELSKI (IN.),
23-. NN - około 10 rodzin ukraińskich,

Obecnie brak więcej informacji. Proszę Państwa o pomoc w uzupełnianiu wykazu.

Osoby zainteresowane miejscowością / udostępniające informacje:

FORMULARZ zgłoszenia rodziny i uzupełnienia danych

L.p. Imię Nazwisko Przekazane informacje w okresie i zakresie: E-mail - (a) zamień na @

1.

Tadeusz Dach [styczeń 2007] -poz. 1, opis miejscowości, szkic i wykaz mieszkańców (1-23) tadeo1950(a)go2.pl

 

Widok z Zastawia na miejscowość Łabędzie, na zdjęciu Mikołaj Dach.

Rodzina Dachów na tle domu.


Data powstania strony:  styczeń 2007 r., ostatnia aktualizacja: kwiecień 2007 r.

podstrona jest częściąwww.wolyn.ovh.org

strony o Wołyniu przystosowane do rozdzielczości ekranu 1024 x 768