Równe 1939 http://www.antoranz.net/BIBLIOTEKA/ROWNE/ROWNE-0.HTM

 

13 Pułk Kresowy Artylerii Lekkiej. Informacje z pozycji kaprala nadterminowego Walentego Bagińskiego. Oto garść informacji o tej jednostce wg stanu z roku 1936/37. Pułk był sformowany w 1918r. we Francji. Święto Pułkowe obchodzone było 9 września. Pułk stacjonował w Równem przy ul. 3-go Maja, natomiast jego III dywizjon Haubic w Łucku Naprzeciwko siedziby Pułku stały również 44 i 45 Pułk Piechoty. Skład 13 Pułku: Działon to podstawowa komórka organizacyjna Pułku, w działonie była jedna francuska armata kaliber 75 mm. Działon składał się z 14 żołnierzy w tym dowódca + z-ca i 12 koni. 6 kanonierów obsługiwało działo: celowniczy, zamkowy i trzech amunicyjnych i jeden ... (pomocniczy?). 6- ciu do obsługi koni - para koni szpicowa -   "       "   środkowa -   "       "   dyszlowa 2 pary koni przeznaczona była do Jaszczy ( wóz z amunicją) 2 konie lekkie- dla dowódcy działonu i jego zastępcy. Pluton składał się z 2 działonów Bateria to 2 lub 3 plutony Dywizjon to 2 lub 3 baterie Pułk składał się z 3 dywizjonów ......................................................................................  Dowódcy: w pierwszym Dywizjonie:  dowódca I działonu w I Plutonie, I baterii - kapral Walenty Bagiński, jego zastępca - Bolesław Chodorowski dowódca I plutonu w I baterii - por. Miętowicz dowódca I baterii por. Karol Raczkowski Dowódca Dywizjonu - Major dyplomowany Nowakowski .........................................................................  Dowódca II dywizjonu to : kapitan Tadeusz Skalski w którego skład wchodziła szkoła podoficerska. (zapamiętany jako wielki służbista, bez uśmiechu, skory do nagan i kar) Dowódca 13 Pułku - Pułkownik dyplomowany Myrek, potem major Reder adiutant dowódców: kapitan Burski ................................................................................. Pułk dysponował dwoma poligonami: - Powórsk koło Kowla - Derażne około 40km od Równego ................................................................................. Rodzina Mrozów w Równem. …W czasie wojny różnie im się wszystkim działo. Starsze siostry już pracowały. Janka, jako, że już lepiej mówiła i pisała po rosyjsku to pracowała na poczcie. Druga siostra – Hela pracowała w fabryce marmolady. Jako część wypłaty dostawała deputat przydziałowy w naturze- marmoladę. Dzięki temu nie głodowali. Marmolada była pożywna. Jednak mój tata tak miał jej dosyć, że potem do końca życia nie wziął do ust marmolady, a i dżemów nie lubił. Marmolada była też dla rodziny czymś w rodzaju pieniądza w czasie wojny. Po prostu był handel wymienny- ja ci dam to, a ty mi za to co innego- tak się handlowało i dzięki temu mieli też chleb i inne rzeczy.  Za ich domem w Równem było stanowisko rakiet Katiuszy. Strasznie to wyło, gdy leciało. Zaczęły się bombardowania niemieckie i ich dom ciągle był pod ostrzałem. Dziadkowie wybudowali więc w najodleglejszym zakątku ogrodu własny schron. Była to głęboka ziemianka dla całej rodziny, przykryta deskami. Gdy zbliżał się nalot cała rodzina się tam kryła. Bolek miał psa wilczura- Nerona. Bardzo go lubił. Hodował też króliki. Sam zrobił im klatki – takie bez dna i przenosił w coraz to inne miejsce ogrodu, na świeżą trawkę. Bardzo lubił te zwierzaki, ale potem w czasie wojny, niestety po kolei musiał je poświęcić, żeby rodzina miała co jeść.  Kilka razy śmierć była blisko. Raz, gdy siedzieli w swym schronie bomba upadła tuż obok. Widzieli jak te deski przykrywające schron nagle lecą do góry, a potem zasypała ich ziemia i piasek z tego wybuchu. Wszyscy się wydostali oprócz Bolka. Jego piasek przysypał aż po głowę i nie mógł się nawet ruszyć. Wszyscy rzucili mu się na pomoc. A jemu już się słabo robiło, omdlewał. Na szczęście rodzina przy pomocy sąsiadów zdążyła na czas oswobodzić Bolka. Innym razem w mieście była łapanka na Żydów. Tata też tam był i w strachu zaczął uciekać. Niemiec go gonił. Tata kluczył między domami, aż dopadł drabiny podstawionej przez znajomego, który widział co się święci . Bolek uciekł na stryszek, a ten człowiek szybko wciągnął drabinę. Niestety Bolek zgubił buta. Niemcy pewni, że znajdą Żydowskie dziecko zrobili obławę i dokładne przeszukania . Wyobrażam sobie ile strachu tata się najadł, ale skończyło się to dobrze. Taty blond włosy i niebieskie oczy nie pozwalały na pomyłkę.  Któregoś razu Nero zaczął przeraźliwie wyć. Przeszkadzał, więc uwiązali go przy budzie. Było to tuż przed Wielkanocą. Dom właśnie był pobielony na święta, w domu pisanki, ciasta i wszystko przygotowane na skromne święta. Raptem babcia dostała od kogoś cynk, że będzie straszny nalot, silniejszy niż wszystkie dotychczasowe. Niewiele myśląc babcia pędem zebrała dzieci i jak stali tak uciekli z Równego do pobliskiej wioski, do znajomych. Bolek bardzo rozpaczał, bo Nero został zapomniany przy domu i w dodatku uwiązany. Nalot był rzeczywiście bardzo silny. Słyszeli nadlatujące samoloty i huk bombardowań. Nagle Bolek zobaczył swojego psa. Nero przybiegł za nim z wyrwanym łańcuchem zakończonym szczątkiem deski! Radość była wielka. Po nalocie wrócili do domu. Z daleka zobaczyli, że dom stoi, ale na podwórku jest pełno sąsiadów. Okazało się, że po ich schronie w rogu ogrodu został tylko lej po bombie- bardzo głęboka dziura. Sąsiedzi myśleli, że cała rodzina jak zwykle w czasie nalotu schowała się w schronie i już ich opłakiwali, wiedząc, że nie mogli się uratować. Gdy ich zobaczyli całych i zdrowych to wszyscy płakali – tym razem z radości. Więzi sąsiedzkie były wtedy o wiele bliższe niż teraz. Ludzie też bardzo sobie pomagali i nawzajem wiedzieli o sobie wszystko. Sąsiedzi z ulicy byli jedną wielką rodziną- kochali się i kłócili jak w rodzinie. Bolek w czasie wojny był jeszcze dzieckiem. Miał 9-15 lat. Całą wojnę spędził w Równem. Tata pamiętał pierwszy nalot, który o dziwo, wydał mu się wybawieniem. Otóż jego starsza siostra prasowała sobie sukienkę. Skończyła i wyszła. Bolek też chciał spróbować jak się prasuje i próbował na tej właśnie wyjściowej, eleganckiej sukience. Oczywiście coś odwróciło jego uwagę i zostawił gorące żelazko na sukience- na chwilę. Gdy wrócił w sukience była olbrzymia dziura. Skóra mu ścierpła, bo wiedział, że oberwie od siostry. W tym właśnie momencie nadleciały samoloty i przeżył pierwsze bombardowanie. Szok dla wszystkich był ogromny i w tym zamieszaniu nikt nie myślał o żelazku i sukience. Tacie się upiekło. Potem, gdy był trochę starszy należał do harcerstwa i brał udział w obronie przeciwlotniczej. Mieli dyżury na dachach, nadsłuchiwali i obserwowali niebo, a w razie zagrożenia wszczynali alarm. Po każdym nalocie, nawet jak domy nie były zburzone to wypadały z nich szyby. Tata Bolek szybko nauczył się fachu szklarza i miał pełno roboty. Nierzadko zamiast pieniędzy dostawał za zapłatę wódke- samogon. Przyznawał się, że już wtedy poznał pierwszy raz smak alkoholu. Ciągle też ugniatał a nawet przeżuwał kit. Wydłubywał ten kit ze zniszczonych okien. Od maleńkości był bardzo zaradny. Czasem był też urwisem, jak wszyscy chłopcy. Lubił zbierać jakieś resztki amunicji. Razem z kolegami robili sobie z tego małe wybuchy za miastem. Nieraz grzmotnęło im fest. Mogli przez takie głupie zabawy stracić życie. Zresztą nie tylko to zbierał. W ogóle lubił gromadzić rożne rzeczy, „bo zawsze może to się przydać”. Nieraz do końca były to niepotrzebne rupiecie, a nieraz wykorzystywał je do różnych zabaw lub pożytecznych urządzeń. Kiedyś chował w łóżku woreczek z nabojami, znalezionymi w mieście. Babcia znalazła woreczek i się zezłościła: - Nawet śpisz z rupieciami, ja ci pokażę!- i zanim Bolek zdążył zaprotestować wrzuciła woreczek do pieca. Można sobie wyobrazić co się stało! Trzeba było stawiać nowy piec, a Bolkowi się zdrowo oberwało.  Po wojnie, gdy granice miały się przesunąć Ferdynand i Anna zdecydowali, że chcą jechać na ziemie odzyskane - na zachód. Wiele się słyszało o tych nowych terenach i wszyscy zachęcali. Z drugiej strony żal było wszystko zostawiać - tam na wschodzie było całe ich życie, a na zachodzie czekało ich nieznane i niepewne. Jednak nie mieli wyboru, musieli jechać jak wielu innych „repatriantów”. Wyglądało to dokładnie tak jak w filmie „ Sami swoi”. Przez wiele dni jechali w bydlęcych wagonach na zachód i ze strachem obserwowali nieznane. Nieraz zatrzymywali się na dłużej, wychodzili do pobliskich wsi, koczowali przy torach. Któregoś razu na takim postoju tata z kolegami poszedł się kąpać do rzeki, czy stawu. Niestety pociąg dostał sygnał i odjechał, nie czekając na chłopców. Jednak świetnie sobie poradzili - przy pomocy kolejarzy dogonili pociąg drezyną. Na pewno dziadkowie bardzo się przestraszyli, ale przygoda dobrze się skończyła- nie rozłączyli się. Podróżowali kilka tygodni. W końcu wysiedli w Świebodzinie. Byli tam krótko- potem zamieszkali we Wrocławiu.                                                                      Wspomnienia Bolesława Mroza i jego sióstr spisane przez córkę Bolesława – Annę Małgorzatę Budzińską  --- Informacje encyklopedyczne: wikipedia

Data powstania strony:  luty 2004 r., ostatnia aktualizacja: czerwiec 2008 r.

podstrona jest częściąwww.wolyn.ovh.org

Strony o Wołyniu przystosowane do rozdzielczości ekranu 1024 x 768