kolonia

PEREŁYSIANKA

gromada Perełysianka, gmina Derażne, powiat Kostopol, województwo wołyńskie, parafia Derażne

Opracowywane w okolicy:
Smolijów, Klin Stawiecki, Anielówka,

Kolonia Perelysianka powstała w końcu XIX wieku i była zasiedlona w większości przez osadników niemieckich, o czym świadczy pozostały cmentarz. Niemcy zostali stamtąd wysiedleni w głąb Rosji przed I wojną światową, a na ich miejsce osiedlili się przede wszystkim Polacy i kilka rodzin ukraińskich, Według spisu ludności z 1921 r. było tam 14 zagród zamieszkałych przez 131 osób, w tym 9 zagród należało do Polaków, 3 do Niemców i 2 do Ukraińców. W okresie międzywojennym Perełysianka. prężnie się rozwijała, jako miejscowy ośrodek kultury polskiej, w której było 29 zagród polskich, 4 ukraińskie i 3 niemieckie, była też kolonią sołecką, do której należały: Maszkopol, Marianówka, Wereczówka i Zaramiena. Powstała tam 5- klasowa szkola podstawowa, działało prężne Koło Gospodyń Wiejskich i organizacje młodzieżowe, a w latach 1934-1939 zbudowano kaplicę jako filię kościoła w Derażnem. 

WYKAZ RODZIN mieszkających w miejscowości. Stan do m-ca kwietnia 1943 r.
1. KACZKOWSKA  Pelagia - wdowa; siostra Pelagii - IN, dwie córki Pelagii - IN. W czasie ukraińskiego zagrożenia rodzina wyjechała do któregoś z pobliskich miast na Wołyniu. Dalsze losy - nieznane.
2. NAWALANIEC  Władysław, żona IN; czworo dzieci - IN. W czasie ukraińskiego zagrożenia rodzina wyjechała z Perełysianki w miejsce nieznane i brak o niej informacji.
3. KOŁODYŃSKI  Stanisław, żona IN; syn Mieczysław i jeszcze czworo młodszych dzieci. W czasie ukraińskiego zagrożenia rodzina wyjechała do innej nieznanej miejscowości, gdzie przetrwała do 1945 r. po czym osiedliła się na Dolnym Śląsku.
4. BRUSIŁO  Józef - lat 42, żona Zofia - lat 40; córka (adaptowana) Zofia - lat 20 z mężem IN oraz jej 2 synów IN - 4 i 2 lata. Zofia z młodszym synkiem została zamordowana przez Ukraińców w czasie odwiedzin teściów w kol. Wereczówce w lutym 1943 r. razem z całą ich rodziną - 7 osób. Brusiło z żoną oraz zięciem i wnukiem przenieśli się w kwietniu 1943 r. do Huty Stepańskiej, skąd po upadku samoobrony 18 VII 1943 r. zostali wywiezieni na roboty do Niemiec. Po wojnie osiedlili się na Dolnym Śląsku.
5. DAWDOWICZ  Emilia - lat 46, wdowa po Pawle Dawidowiczu, który był przed wojną sekretarzem gminy w Derażnem, a od wiosny do września 1939 r. pełnił obowiązki wójta tej gminy, zamordowany przez "gestapo" w Kostopolu 17 IV 1942 r. jako zakładnik razem z księdzem z parafii w Derażne Michałem Dąbrowskim oraz kierownikiem szkoły Bronisławem Dyką, wydanymi przez Ukraińców. Z matką Emilią pozostały córki: Anna - lat 23, Jadwiga - lat 19 i Danuta- lat 9 oraz syn Tadeusz - lat 15 (autor niniejszego wykazu). W czasie zagrożenia ukraińskiego Emilia wraz z dziećmi przeniosła się do Huty Stepańskiej, gdzie przebywali do 18 VII 1943 r., po czym z córkami została wywieziona spod Sarn na roboty do Niemiec, a syn Tadeusz został wywieziony do Niemiec oddzielnie z Równego. Po wojnie wszyscy przyjechali do Polski i zamieszkali we wsi Brzeźnica w powiecie ząbkowickim na Dolnym Śląsku.
6. Kaplica rzymskokatolicka, będąca filią parafii w Derażnem, zbudowana na działce podarowanej przez Pawła Dawidowicza w latach 1934-1939 przez mieszkańców kolonii: Perełysianka, Marianówka, Zaramiena, Maszkopol, Wereczówka, Debryca Mała i Duża, Smolijów, Balarka oraz folwarków Rusieckiego i Rogalińskiej. W budowie tej pomocy udzieliły władze powiatu kostopolskiego i Kuria Biskupia w Łucku. Kaplicę spalili Ukraińcy w kwietniu 1943r.
7. DAWIDOWICZ  Stanisław - lat 61, żona Feliksa - lat 53; synowie: Cyprian - lat 34, Bronisław - lat 23, Emil - lat 20 (od VII 1943 r. żołnierz oddz. AK "Bomby-Wujka" i 27 WDP AK), Mirosława - lat 18. W okresie zagrożenia ukraińskiego losy rodziny i osiedlenie, jak poz. 5.
8. Szkoła Podstawowa 5-cio klasowa. Budynek został przez Ukraińców spalony w kwietniu 1943 r. Do 1939 r. nauczycielami byli: Jan Cmielewski (kierownik) z żoną Zofią i p. Turczyńska IN.
9. KOZAKIEWICZ  Jan, żona IN. Przed wojną był właścicielem sklepu spożywczego. W okresie zagrożenia wiosną 1943 r. rodzina Wyjechała do któregoś z pobliskich miast. Dalsze losy nieznane.
10. DAWIDOWICZ  Leon - lat 35 syn Hipolita i Eweliny z domu Sawicka, żona Antonina; synowie: Zygmunt - lat 9 i Ryszard - lat 8. Mieszkał tam też ojciec Leona - Hipolit - lat 80 syn Piotra i Honoraty z domu Sulikowska, który został bestialsko zamordowany przez Ukraińców w kwietniu 1943 r. w swej zagrodzie. Od kwietnia 1943 r. - losy pozostałej rodziny, jak w poz. 5.
11. JASIŃSKI  Józef, żona IN; dzieci: IN. Losy rodziny, jak w poz. 9.
12. MILEWICZ  Marceli - lat 53, żona Aniela - lat 47. córka Dioniza - lat 20; synowie: Wacław - lat 19 i Tadeusz - lat 16. Od marca 1943 r. losy rodziny, jak w poz. 5. Po wojnie osiedlili się we wsi Niemstów na Dolnym Śląsku.
13. MARKO  Iwan - rodzina ukraińska; była przyjazna Polakom, pozostała w kolonii.
14. MlRON  Wołodia - rodzina ukraińska; była przyjazna Polakom, pozostała w kolonii.
15. GROCHOWSKI  Henryk - lat 35, żona Stanisława - lat 37. Mieszkała tam też matka Henryka - Joanna - lat 86. Od kwietnia 1943 r. rodzina schroniła się w Hucie Stepańskiej, skąd wkrótce wyjechała do Równego. Po wojnie zamieszkali w Siedlcach.
16. MILEWICZ  Bronisław - lat 61, żona Antonina - lat 63; córki: Anna - lat 20, Genowefa - lat 17 i Wiktoria - lat 14 Od marca 1943 r. - losy rodziny, jak w poz. 5. Po wojnie osiedlili się we wsi Niemstów na Dolnym Śląsku.
17. MILEWICZ  Dominika - lat 40; syn Roman - lat 9. Mąż Dominiki Kazimierz - lat 36, od IX 1939 r. przebywał w niewoli niemieckiej. Dalsze losy Dominiki z synem, jak poz. 5. Po wojnie rodzina połączyła się i zamieszkała w Lęborku.
18. KOBYLAŃSKI  Paweł - lat 40, żona Emilia -lat 38; córki: Jadwiga - lat 19 i Krystyna - lat 16 oraz syn Jan - lat 10. Od marca 1943 r. - losy rodziny, jak w poz. 5. Po wojnie zamieszkali w Lęborku.
19. SUCHORSKI  Józef, żona IN; córka Natalia - lat 24 i jeszcze dwie młodsze córki IN. W okresie zagrożenia wiosną 1943 r. rodzina wyjechała do któregoś z pobliskich miast. Dalsze losy nieznane
20. SULIKOWSKI  Feliks - lat 75, żona IN - lat 71. Od marca 1943 r. - losy rodziny, jak w poz. 5. Losy powojenne nieznane.
21. GROCHOWSKI  Piotr - lat 45, żona Emilia - lat 48; synowie: Wacław - lat 19, Stanisław - lat 17 i Roman - lat 15. Od marca 1943 r. losy rodziny jak w poz. 5. Po wojnie rodzina, oprócz s. Wacława, osiedliła się na Dolnym Śląsku. Wacław wyjechal do USA.
22. ORLIŃSKI  Stanisław - lat 40, żona IN: syn Mieczysław - lat 17 i jeszcze kilkoro młodszych dzieci - IN. Stanisław został zamordowany przez Ukraińców. Żona IN z dziećmi schroniła się w Hucie Stepańskiej. Dalsze ich losy nieznane.
23. KOZAKIEWICZ  Józef, żona IN. Od kwietnia 1943 r. dalsze losy rodziny, jak w poz. 5.
24. Dom rodziny niemieckiej, opuszczony w 1940 r. po wyjeździe rodziny do Niemiec.
25. Dom rodziny niemieckiej, opuszczony w 1940 r. po wyjeździe rodziny do Niemiec.
26. KOWALCZYK  Jan - lat 40, żona Helena - lat 35 (bezdzietni) W okresie zagrożenia wiosną 1943 r. rodzina wyjechała do Łucka. Dalsze losy nieznane
27. DAWIDOWlCZ  Jan - lat 39. żona Wiktoria - lat 39: córka Irena - lat 13 i syn Henryk - lat 3. Mieszkał tam również ojciec Jana - Narcyz - lat 80. W kwietniu 1943 r. rodzina schroniła się w Hucie Stepańskiej, gdzie w czasie wycofywania się ocalałych mieszkańców 18 VII 1943 r. Narcyz został zamordowany przez Ukraińców. Jan z rodziną pozostał w Równem. Po wojnie zamieszkał w Siedlcach.
28. DAWIDOWICZ . Emil - lat 46, żona Marcelina - lat 37, synowie: Edmund - lat 17, Roman - lat 15 i Stanisław - lat 14: córka Władysława - lat 11. Dalsze losy rodziny od wiosny 1943 r. jak w poz. 5, łącznie z osiedleniem po wojnie
29. Rodzina ukraińska, matka i trzech synów. Mimo, że należeli do tzw. "sztundystów", synowie byli w bandzie. Rodzina pozostała na miejscu.
30. Dom i wiatrak rodziny niemieckiej, opuszczony w 1940 r. po wyjeździe rodziny do Niemiec.
31. MOSIEJ  Fiodor - rodzina ukraińska przyjazna Polakom. Wg niepotwierdzonych wieści, po opuszczeniu Perełysianki przez Polaków, rodzina ta została zamordowana przez swoich pobratymców.
32. SULIKOWSKI  Marian - lat 40, żona Helena - lat 35 (bezdzietni). Przed wojną był właścicielem sklepu spożywczego. Wiosną 1943 r. wyjechali do Równego. Po wojnie zamieszkali w Siedlcach.
33. DAWIDOWICZ  Marceli - lat 40 syn Hipolita i Eweliny z domu Sawicka, żona Anastazja; synowie: Stanisław - lat 18 i Cyprian - lat 12; córki: Anna - lat 16 i Wiktoria - lat 14. od marca 1943 r. - losy rodziny, jak w poz. 5. Po wojnie zamieszkali w Nowej Wsi k. Dzierżoniowa..
34. NOWAK  Władysław - lat 40, żona IN: troje dzieci - IN. W okresie zagrożenia wiosną 1943 r. rodzina wyjechała do któregoś z pobliskich miast. Dalsze losy nieznane.
35. SULIKOWSKI  Gracjan, żona IN; dzieci - IN. Losy rodziny, jak w poz. 34 - nieznane.
36. JASIŃSKI  Bronisław - lat 40, żona IN; dzieci - IN. Od wiosny 1943 r. losy rodziny nieznane.
37. MILEWICZ  Józef - lat 58, żona Paulina - lat 60: córki: Helena - lat 18 i Janina - lat 14. Od marca 1943 r. losy rodziny, jak w poz. 5. Po wojnie zamieszkali we wsi Dziadowa Kłoda na Dolnym Śląsku.
38. JAWORSKI  Stanisław - lat 25 (z zawodu stolarz), żona Anna - lat 20. Bezdzietni. Od marca 1943 r. losy rodziny, jak w poz. 5. Po wojnie zamieszkali w Lęborku.
39. Cmentarz niemieckich osadników sprzed I wojny światowej.
40. Cmentarz nowy katolicki, gdzie pochowano zamordowanego przez Ukraińców w marcu 1943 r. w Marianówce, Stanisława Żurawskiego - lat 40 z synem Władysławem - lat 2.

Bez oznaczenia domu na szkicu:
41. KACZKOWSKI Bolesław rocznik 1900 syn Florentyny żona Helena z domu Skierewska vel Skirzewska.


Osoby zainteresowane miejscowością / udostępniające informacje:

FORMULARZ zgłoszenia rodziny i uzupełnienia danych

L.p.

 Imię Nazwisko Przekazane informacje w okresie i zakresie: E-mail (lub inny kontakt), (a)=@

1.

 Monika [grudzień 2005] Dodane imiona żon w p.10 - Antonina, w p.33 - Anastazja, [luty 2007] uzup. w poz. 10 i 33. monika70(a)op.pl

2.

 Jan Kaczkowski [grudzień 2006] - poz. 41. Jan.Kaczkowski(a)satpol.pl

W okresie nasilającego się zagrożenia ukraińskiego i dokonywania morderstw na Polakach w okolicy, począwszy od marca 1943 r. mieszkańcy Perełysianki i pobliskich osiedli polskich zaczęli opuuszczać swe zagrody, uchodząc z życiem przeważnie do Huty Stepańskiej, gdzie istniała samoobrona. Część wyjechała do innych pobliskich miast i osiedli. Ci co nie opuścili wcześniej kolonii ginęli; tak zamordowano Hipolita Dawidowicza - lat 80, który chciał jeszcze pozostać u siebie kilka dni. W kwietniu 1943 r. spalono całą kolonię, łącznie z kaplicą. Uciekinierzy i miejscowa ludność przetrwała w Hucie do 18 VlI 1943 r., kiedy to po kilkudniowych walkach z ukraińską nawałnicą i braku szans na dalsze przetrwanie, wszyscy opuścili płonącą wokół okolicę i wycofali się na północ do linii kolejowej w Rafałówce, Grabinie i Antonówce pod Sarnami. Nie mając innego wyjścia, większość uciekinierów została wywieziona na przymusowe roboty do Niemiec, skąd po wojnie prawie wszyscy powrócili, osiedlając się przeważnie na Dolnym Śląsku.

Wykaz mieszkacńów i opis opracowal Tadeusz DAWIDOWICZ, b. mieszkaniec Perelysianki(poz. 5), Wrocław, grudzień 2002 r. Opracowanie redakcyjno-techniczne - Czesław PIOTROWSKI, Warszawa. styczeń 2003 r.

Data powstania strony:  październik 2005 r., ostatnia aktualizacja: czerwiec 2007 r.

podstrona jest częściąwww.wolyn.ovh.org

Strony o Wołyniu przystosowane do rozdzielczości ekranu 1024 x 768