Leonówka leżała na płaskim nisko położonym terenie. W południowej części Leonówki, wzdłuż głównej drogi przepływała mała i dosyć zabagniona rzeczka Zabara (przez miejscowych zwana Brudy), która była dopływem również niewielkiej rzeczki Zamczysko wpadającej do Horynia. Rzeczka ta była nieco oddalona od drogi, gdyż pomiędzy nią i drogą znajdowały się zabudowania z obejściami. W połowie wioski przecinała ją w poprzek droga z Tuczyna w kierunku na Niespodziankę i Kurdiankę. Przy tej drodze idącej na Tuczyn (na południe od rzeczki) , oraz drodze odchodzącej w bok na Amelin było kilkanaście zabudowań należących do Leonówki, które nazywano kolonią. Prawdopodobnie ta część Leonówki powstała już w XX w., część nawet po I WŚ, bo na wcześniejszych mapach nie jest uwidoczniona. Na północ i wschód od Leonówki w odległości ok. 6 km zaczynały się zwarte kompleksy leśne. Na zachód od Leonówki był dosyć duży Wierchowiecki Bór, ale były to raczej tereny bardziej bagienne niż leśne. Ziemie uprawne w Leonówce były słabej klasy i uprawy typu pszenica były prawie nie stosowane. Uprawiano głównie żyto, proso, jęczmień, owies, rzepak, len i ziemniaki.
Czas założenia Leonówki nie jest znany, wiadomo, że istniała już przed 1820 rokiem.
W końcowym okresie I wojny światowej i zamieszania rewolucyjnego w Rosji, jak również w okresie wojny polsko-sowieckiej przez Leonówkę przetaczały się hordy wygłodniałych bolszewików, mienszewików i innych band które rekwirowały wszelką żywność. Dlatego mieszkańcy musieli chować wszystko co nadawało się do jedzenia w różnych przemyślnych schowkach. Ich zabudowania były drobiazgowo przeszukiwane, dlatego często żywność chowano w polu. Zarekwirowanie posiadanej żywności groziło
śmiercią głodową dla rodziny.
Zabudowa Leonówki była dosyć zwarta i ciągnęła się po obu stronach głównej drogi (typowa wieś ulicówka). Było również kilka domów rozsianych wśród pól w pewnym oddaleniu od głównych zabudowań. Również kilkanaście domów należących do Leonówki było położonych na południe od rzeczki Zabara kierunku na Amelin. Wszystkie domy i zabudowania oprócz jednego były drewniane i kryte strzechą. W okresie międzywojennym wybudowano murowaną szkołę krytą blachą, w której znajdowały się dwie klasy lekcyjne i mieszkanie dla małżeństwa nauczycieli. Szkoła leżała przy głównej drodze na zachód od drogi Tuczyn – Niespodzianka. Przed wojną i w czasie okupacji radzieckiej nauczycielami było małżeństwo Zofia i Tomasz Sigda, a w roku szkolnym 42/43 małżeństwo Janina i Zbigniew Rolle. Według Status Animarum Parafii Tuczyn z 1863 roku były dwie Leonówki, Wielka i Mała, i leżały one obok siebie. W Wielkiej Leonówce w 1863 roku mieszkało 17 rodzin i było to 108 osób. W Małej Leonówce mieszkało 4 rodziny i było to 22 osoby. Obie Leonówki musiały być połączone w pewnym momencie, bo w XX w. występuje już jedna Leonówka. 1921 roku Leonówka liczyła 62 zagrody i 373 mieszkańców, w tym 329 Polaków, 28 Ukraińców i 16 Niemców (wg. danych GUS z 1921r.). W 1943 roku było to już 69 zagród i ponad 500 mieszkańców, głównie Polaków. Ukraińców było 5 rodzin. Na kolonii Wierchowiecki Bór mieszkały 3 rodziny niemieckie, które wyjechały na wiosnę 1940r. do Niemiec.
Nie było w Leonówce kościoła, czy choćby kaplicy, a mieszkańcy chodzili do Tuczyna do swojego kościoła parafialnego pod wezwaniem Świętej Trójcy i Świętego Michała Archanioła (obecnie mury kościoła są w ruinie). W 1937r. został postawiony w Leonówce i poświęcony przydrożny krzyż.
W 1938r. lub na początku 1939r. (raczej chyba w 1938) z inicjatywy kierownika szkoły Tomasza Sigdy, sołtysa (IN) Misiewicza, Wiktora Urbanowicza i (IN) Bagińskiego został powołany Komitet Budowy Domu Ludowego w Leonówce. Ustalono że ci co mają las ofiarują po jednym dębie lub sośnie, zaś ci co nie mają lasu w czynie społecznym potną je na deski. Jedni i drudzy z podjętego zobowiązania wywiązali się. Zebrany materiał pocięty na deski ułożyli na łące koło szkoły, a raczej naprzeciwko niej gdzie Dom Ludowy miał powstać. W czasie szkolnych ferii do Leonówki przyjechała grupa studentów z Łucka, która w czynie społecznym wykonała fundament pod budowę Domu Ludowego. Na uroczystość wmurowania kamienia węgielnego został zaproszony gen. Kazimierz Sosnkowski,
który był dowódcą Głównego Inspektoratu Sił Zbrojnych na Kresy Wschodnie. W swoim wystąpieniu mówił o zagrożeniu Polski ze strony Niemiec.
Domu Ludowego w Leonówce nie zdołano jednak postawić, gdyż wybuchła wojna i całkowicie przekreśliła te plany.
LISTA MIESZKAŃCÓW w 1943 r. (tymczasowo
numeracja jest inna od wykazanej na powyższej mapce)
Lista zaczyna się od mieszkańców mieszkających od strony Żylenki
i idzie w kierunku zachodnim, gdyż tak szła numeracja domów.
|
1.
|
BAGIŃSKI |
Jan, żona Teresa - w zaawansowanej ciąży i ich sześcioro dzieci w tym Władysława, Ukraińcy zakłuli w stogu siana w którym się schowała.
Uratowało się rodzeństwo nocujące w kryjówce w polu: Halina i Władysław. |
|
2.
|
PIOTROWSKI |
Władysław i Marcelina z d. Bagińska,
dzieci: Stanisława - 18, Mirosława - 13, Zofia 11, Władysława 9,
Romualda 7, Stefan 5, Waldemar 3 . Władysław zmarł na atak astmy
2 lutego 1942r. |
|
3.
|
BAGIŃSKI |
Stanisław i Janina - 6 dzieci |
|
4.
|
DOMALEWSKI |
imiona nieznane - z rodziną |
|
5.
|
BABISZKIEWICZ |
Antoni z żoną IN - 5 dzieci |
|
6.
|
POLIKOWSKI |
Adam z żoną IN - 2 dzieci |
|
7.
|
BAGIŃSKI |
Antoni i Anna - jeden syn |
|
8.
|
RESZCZYŃSKI |
Antoni (1899) z żoną IN - 5 dzieci z których znamy imiona trzech:
Anatol, Janina (1928), Ryszard. |
|
9.
|
PIOTROWSKI |
Stanisław i Marynia - 4 dzieci |
|
10.
|
FILICZKOWSKI |
Antoni z żoną IN - 7 dzieci |
|
11.
|
BAGIŃSKI |
Antoni + brat + siostra (Prawdopodobnie pan Piotrowski pomylił ich z tymi poniższymi
Urbanowiczami) |
|
12.
|
URBANOWICZ |
Antoni lat 44 - kawaler i
Grzegorz lat 49 - kawaler (zginął podczas napadu Ukraińców) oraz
ich matka Helena - wdowa, a także chyba córka Heleny IN,
która nie wiem czy z nimi mieszkała w tym czasie. |
|
13.
|
BRONOWICKI |
Jan i Konstancja - 5 dzieci |
|
14.
|
ŁUKOMSKI |
(IN.), (było: URBANOWICZ Bronisław i Bronisława - 5 dzieci
- poprawił Leonard Urbanowicz) |
|
15.
|
URBANOWICZ |
Michał, żona Weronika, dzieci: Roman (zginął w 39r.),
Władysław, Antoni, Maria
(Wąsowska) (1912 - zginęła podczas napadu Ukraińców.) z czwórką dzieci (jeden syn miał na imię Edmund-Leonard),
Zofia, Bogdan (1924), Halina (1926), Mirosława (1929). |
|
16.
|
URBANOWICZ |
Kajetan (1892) i Zofia (1902) z d. Królikiewicz, dzieci:
Leon (1926), Janina (1928), Wincenty (1930), Maria (1932), Romualda (1933),
Zygmunt (1935), Stefan (1937), Jan (1942). |
|
17.
|
ROMANOWSKI |
Bronisław z żoną IN - 1 dziecko |
|
18.
|
BAGIŃSKI |
Aleksander i Antonina - 1 córka |
|
19.
|
BAGIŃSKA |
Anastasia (wdowa), syn Anastazy |
|
20.
|
BAGIŃSKA |
Wiktoria z rodziną |
|
21.
|
ŁOŚ |
Felicjan - kawaler.
Przed wojną wynajmował pomieszczenie od Bagińskiej Anastasi (wdowy),
gdzie prowadził sklep. Po wojnie zamieszkał w Połczynie Zdroju, gdzie
zmarł w 1954r. na zawał. |
|
22.
|
DOMALEWSKI |
Felicjan, żona Genowefa z d. Łoś,
dzieci: syn Bolesław. Mieszkali z Felicjana matką - Gertrudą
i siostrą Placydą. Po wojnie zamieszkali w Starkowie koło Kłodzka i
w Polanicy Zdrój. Placyda zmarła w 1995r. Bracia Felicjana to Józef
i Adam. |
|
23.
|
SIGDA |
Tomasz i Zofia - 1 syn
(mieszkali w szkole do 1942r. potem nie znam ich losów, bo
nauczycielami w roku 1942/1943 było małżeństwo Janina i Zbigniew Role, którzy
tam mieszkali). |
|
24.
|
BAGIŃSKI |
Władysław z żoną IN - 5 dzieci |
|
25.
|
KOWNACKI |
Antoni z żoną IN - 4 dzieci
(żona mogła mieć na imię Stanisława i być z domu Prokopowicz - siostra
poniższych Prokopowiczów). |
|
26.
|
URBANOWICZ |
Wiktor (1900) i Janina (1910) z d. Łoś - 4 dzieci o imionach:
Bożena (1934), Czesław, Irena, Krystyna. |
|
27.
|
URBANOWICZ |
Andrzej z żoną IN - 3 dzieci (nie wiem gdzie go włączyć do drzewa, był on jakimś powinowatym rodziny Wiktora). |
|
28.
|
BAGIŃSKI |
- IN - mieszkali "za szkołą" czyli gdzieś na zachód od niej. |
|
29.
|
BIELIŃSKI |
- IN - mieszkali "za szkołą" czyli gdzieś na zachód od niej. |
|
30.
|
BIELIŃSKI |
- IN mieszkali "za szkołą" |
|
31.
|
MISIEWICZ |
Antoni z żoną IN - mieszkali "za szkołą". Jedno z dzieci miało na imię
Wiktoria 1928 (mieszkała w
Magnuszowicach), a drugie Mieczysław (ożenił się z Zofią Urbanowicz, córką Michała i mieszkali w
Magnuszowicach) a trzecie Maria 1935. |
|
32.
|
MISIEWICZ |
Gracjan, żona Stanisława r.1910 z d. Boczkowska
- córka Józefa i Pelagii z d. Chołodecka z Kudranki,
dzieci, w tym Zygmunt
r.1928. Mieszkali "za szkołą". |
|
33.
|
URBANOWICZ |
Piotr s. Karola i Anny z d. Łukomska, żona Aniela z
d. Zarzycka, dzieci: Danuta
(pozostałe urodziły się poza
Wołyniem). Piotr miał 4 braci: Bolesława, Bronisława, Eliasza
(który jeszcze żyje w Kanadzie w Hamilton) oraz Ezehela i
siostrę przyrodnią Jadwigę. Dziadek Piotra Urbanowicza -Eliasz miał
dwóch braci: Józefa i Kajetana. W 1943 po napaści bandy
ukraińskiej i spaleniu Leonówki, Piotr Urbanowicz z żoną Anielą
i córką Danutą zostali wywiezieni do Niemiec na przymusowe
roboty. W Niemczech urodził się syn Ignacy. Zarówno Danusia jak
i Ignacy zmarły w Niemczech. Małżeństwo w 1945 roku wróciło do
Polski i osiedliło się w Jenkowicach, powiat Oleśnica woj. wrocławskie. |
|
34.
|
URBANOWICZ |
Stefan (wdowiec) - 4 dzieci o imionach: Czesław, Anastazja, Apolonia, Mieczysław. |
|
35.
|
ŁOŚ |
Czesław mieszkał z matką i
siostrą. Czesław ożenił się z Petronelą. Po wojnie mieszkali do 1958r.
w Starkowie i Polanicy Zdroju, skąd wyjechali do USA. Żyje tam ich
córka Danuta. |
|
Kolonia (kilka domów na południe od rzeczki Zabary w kierunku na
Tuczyn)
|
|
36.
|
KURIATA |
- IN mieszkali na kolonii |
|
37.
|
ŁOŚ |
- mieszkał na kolonii (Może chodzić o Antoniego z żoną Zofią z d.
Gnitecka. Antoni zginął w 1945r. w walkach pod Warszawą. Żyją jego dzieci:
Bogusław,
Archibald, Danuta). |
|
38.
|
BAGIŃSKI |
- IN mieszkali na kolonii |
|
39.
|
BAGIŃSKI |
- IN mieszkali na kolonii |
|
Ok. dziesięciu rodzin mieszkających na obrzeżach wioski,
w tym:
|
|
40.
|
PROKOPOWICZ |
- patrz niżej punkt 52 |
|
41.
|
PAŚNIEWSKA |
Anna (35 lat) z rodziną mieli czworo
dzieci i jeden syn miał na imię Eugeniusz 15 lat (zginął on podczas
napadu Ukraińców) |
|
42.
|
KOŚCIELNY |
- IN |
|
43.
|
BEDNAREK |
- IN |
|
Ponadto jest kilka innych rodzin, które jak na razie nie
wiadomo gdzie
mieszkały w Leonówce.
|
|
44.
|
KAMIŃSKI |
Jan - imię żony nie znane - z rodziną. Nie wiadomo ile dzieci posiadali i nie są znane ich imiona. |
|
45.
|
ŁÓJ |
Franciszek i Jolanta z d. Bagińska z rodziną. Mieli przynajmniej jednego syna
Jana ur. 1933 (po wojnie mieszka w Kłodzku). |
|
46.
|
RUDNICKI |
(imiona nieznane) z rodziną. Mieli przynajmniej jednego syna o imieniu
Grzegorz (zginął podczas napadu Ukraińców). Mogli nie mieszkać w Leonówce. |
|
47.
|
ŚWIERCZYŃSKI |
Marian - sierota lat 11 (nie wiadomo z kim mieszkał, zginął podczas napadu Ukraińców). |
|
48.
|
URBANOWICZ |
Ferdynand - imię żony nie znane z rodziną. - dzieci: imiona nie znane. |
|
49.
|
URBANOWICZ |
Gracjan i Maria z rodziną, dzieci: Władysława, Halina,
(Alfred, Jadwiga, Jan - zdaje się że te dzieci urodziły się już po
wojnie, a nie w Leonówce). Siostra Gracjana - Wiktoria (po mężu Likiewicz), mieszkała z rodziną w Białym Brzegu. |
|
50.
|
URBANOWICZ |
Benigna żona Kazimierza, który umarł przed wojną, nie wiem gdzie mieszkali. |
|
51.
|
PROKOPOWICZ |
IN, żona IN z d. Urbanowicz (córka Seweryna). Mieli dzieci
Bronisława 1921, Stanisław 1924, Kazimierz
1929. On zmarł w 1931, a ona w 1932r. Mieli gospodarstwo na obrzeżach 1
km od Żalanki. Dzieci je przejęły w 1941r. bo było wydzierżawione po
śmierci rodziców. |
|
52.
|
PROKOPOWICZ |
Zygmunt 1903-1946 (brat powyższego) żona IN z d.
Urbanowicz - córka Seweryna, dzieci: Regina 1929-1946 i Mieczysław 1943. |
|
53.
|
BITNER |
Paulina z d. Prokopowicz, siostra dwóch powyższych (chyba raczej nie mieszkała w Leonówce). |
|
54.
|
URBANOWICZ |
Wiktoria (1902) córka Hipolita z synami
Witoldem (1928) i Franciszkiem
(1929). Wiktoria miała dzieci z Kazimierzem Wabiszczewiczem. Nie mieli
ślubu i wyjechał on w 1929r. do Argentyny, gdzie po jakimś czasie słuch
po nim zaginął. Ich potomkowie mieszkają koło Gryfina. Nie wiadomo w której części Leonówki mieszkali. |
|
55.
|
URBANOWICZ |
Eljasz - (Wiktor Urbanowicz był jego
stryjecznym bratem - umieszczony w pamiętniku Anieli żony Seweryna. |
|
*Babiszkiewicz Antoni (nr.5) podczas pobytu
na robotach w Helbingsdorf koło Freibergu za to że narzekał na ciągły
głód został zamknięty w pustym baraku. Po kilku dniach, gdy
rodzina uprosiła Niemców aby go wypuścić, znaleziono go w
połowie zjedzonego przez szczury.
Powyższe zostało opracowane przez Stanisława Marciniaka obecnie zamieszkałego w Kanadzie, a potomka Kajetana
Urbanowicza. Czekam jeszcze na uzupełnienia innych mieszkańców Leonówki.
- Leonard Urbanowicz, 2006 r.
|
| Pozostałe nazwiska rodzin
uzyskane przez Internet |
|
56.
|
KRAUZE |
Roman 1908-1944 - syn Karola i Cezaryny z
d. Misiewicz, żona Wincentyna r.1914 z d. Urbanowicz,
zmarła w Opolu w 1980r., dzieci: Janusz r.1935, Halina
r.1936, Genowefa r.1938, Lila r.1940, Zofia
r.1943. Po napaści banderowców i spaleniu Leonówki zostali wywiezieni do
Niemiec. W lagrach w Kauschitz w 1944 r zmarł Roman i jego dwie córki:
Genowefa i Zofia.
|
|
57.
|
MISIEWICZ |
Gracjan syn Feliksa, żona Stanisława z d. Boczkowska, dzieci tu
urodzone: Jadwiga, Irena, Alfreda, Wiesława. Mieszkali w Leonówce do czasu napaści
Ukraińców i spaleniu wioski. Później rodzina została wywieziona do Niemiec na roboty
przymusowe. Po wojnie rodzina osiedliła się na ziemiach odzyskanych-wieś Słowino k/Sławna
woj. koszalińskie.
|
|
58.
|
MAJEWSKI |
(IN.),
|
|
59.
|
POLIKOWSKI |
Tomasz, żona Aniela z d. Bagińska, dzieci: Zygmunt, Adam, Stanisława, Cezara, Karolina, Waleria.
|
|
|
|
L.p.
|
Imię Nazwisko |
Przekazane informacje w okresie i zakresie: |
E-mail - (a) zamień na @ |
|
1.
|
Halina Frejusz |
[luty 2005] Krauze, Urbanowicz,
Misiewicz, [listopad 2007] uzup. w poz. 56. |
halina_frejusz(a)poczta.onet.pl  |
|
2.
|
Stanisław Marciniak |
Królikiewicz, Urbanowicz, [sierpień 2008]
obszerny wstęp oraz mapka |
stanmarc(a)sympatico.ca |
|
3.
|
Piotr |
Reszczyński |
pr78(a)interia.pl |
| 4. |
Lilianna Dziwik |
[lipiec 2006] poz. 33 - uzupełnienia. |
lilianna(a)nrs.pl |
| 5. |
Grzegorz Polikowski |
[wrzesień 2006] poz. 59 |
g.polik(a)wp.pl |
| 6. |
Andrzej Domalewski |
[grudzień 2006] poz. 22 - korekta położenia
miejscowości. |
ad_7(a)tlen.pl |
| 7. |
Robert Mrozek |
[wrzesień 2007]
- uzupełnienie poz. 58. |
mkrobek(a)gmail.com |
| 8. |
Magdalena Cwajna |
[sierpień 2008]
uzup. w poz. 22. Jestem córką Aldony - najmłodszej córki Józefa
i Haliny. Szukam informacji o rodzinie Adama Domalewskiego. |
Madii(a)poczta.onet.pl |
W pierwszych dniach sierpnia 1943 roku 100
osobowa banda upowców napadła na wieś i wymordowała prawie
wszystkich mieszkańców około 150 osób i spaliła całą
wieś, oraz koczujących obok wsi mieszkańców Kudranki.
Informacje źródłowe:
Relacje Reszczyńskiego Jana, Bagińskiego Jana, Cybulska Genowefa,
Reszczyńskiego Wacława Zbiory p. Siemaszków
Relacja Bagiński Franciszek Zbiory Józefa Marciniaka w Warszawie.
Powiat Kostopol (cz. 4), Na Rubieży 1995 nr 2 (12)
Data powstania strony: kwiecień 2006 r.,
ostatnia
aktualizacja: sierpień 2008 r.
podstrona jest częścią www.wolyn.ovh.org
strona
przystosowana do rozdzielczości ekranu 1024 x 768
|
|