kolonia

DERMANKA

gromada Dermanka, gmina Ludwipol, powiat Kostopol, województwo wołyńskie
parafia Dermanka

Opracowywane w okolicy:
Budki Ujściańskie, Bielczaki, Lubomirka, Zach. Kwartały, Klecka Mała,

A B C D E-F G H I J K L-Ł M N O P R S-Ś T U W Z-Ż

Kolonia Dermanka, położona na lewym brzegu Słuczy, była zamieszkana w większości przez Polaków. W skład sołectwa wchodził też futor Granne. W rejonie tym zalegały bogate złoża kaolinu, zbudowano tam dużą fabrykę porcelany oraz wydobywano i eksportowano kaolin na zewnątrz, aż do Francji. Urządzono też szlamownię oraz wykorzystano kolej wąskotorową od wsi Bielczaki, przez Moczulankę do Rokitna na północ - ponad 50 km. Stąd też Dermanka stanowiła znaczny ośrodek przemysłowy w tej części Wołynia, funkcjonujący do końca 1942 r.

W 1932 r. zbudowano w Dermance kościół drewniany pod wezwaniem św. Izydora Oracza i erygowano parafię. Zbudowano też 4-klasową szkołę podstawową.

WYKAZ MIESZKAŃCÓW kolonii DERMANKA, stan z czerwca 1943 r.

1.

 BAGIŃSKI Gracjan, żona i dzieci (I.N.). (Pośród ofiar z Bagińskich zanotowano: Franciszka Bagińska, Jan Bagiński syn Franciszki z żoną i dziećmi Ludwik Bagiński syn Franciszki z żoną, synem Marianem i córką Paulinką Marian Bagiński syn Franciszki i jego troje dzieci)

2.

 CYRKLEWICZ dom bliźniaczy - mieszkali tam bracia: Marian z żoną i dziećmi oraz Franciszek z żoną Emilią i dziećmi (wszyscy zamordowani - 9 osób - w czasie napadu Ukraińców 30.06.1943 r.).

3.

 CYRKLEWICZ Dominik, żona Bronisława i 6 dzieci (I.N.) - wszyscy zamordowani 30.06.1943 r.

4.

 HYCEWICZ

Jan, żona (I.N. - Ukrainka) i córka (I.N. - lat 7) - wszyscy bestialsko zamordowani.

5.

 KORZENIOWSKI Franciszek, żona i dzieci (I.N.).

6.

 KUCZYŃSKI Józef, żona Franciszka z d. Bagińska, dzieci: Mieczysław, Henryk, Marianna, Władysława, Franciszek (zginął pod Moskwą w czasie wojny.

7.

 MARCINKOWSKI Adam, żona (I.N.); synowie: Władysław i Tadeusz (obaj zostali spaleni żywcem).

8.

 MARCINKOWSKI Karol, żona Teofila, córka Helena i matka Marcelina (wszystkie kobiety zamordowano).

9.

 MARCINKOWSKI Fortunat, żona i 2 dzieci (I.N.).

10.

 MARCINKOWSKI Dominik z żoną (I.N.) - oboje zamordowani 30.06.1943 r.

11.

 KUCZYŃSKI Antoni, żona Józefa i 5 dzieci (I.N.).

12.

 MARKIEWICZ (I.N.), żona Apolonia (zamordowana) i 6 dzieci (I.N.).

13.

 SOROCZYŃSKI Marcin, żona Bronisława i 6 dzieci.

14.

 szkoła 4-klasowa (nauczyciele: MALEC i BARAN z rodzinami).

15.

 SOROCZYŃSKI Zygmunt, żona Antonina (zamordowana) i 4 dzieci (I.N.).

16.

 LASOTA Dominik, żona, syn i matka (I.N.) - wszyscy zamordowani.

17.

 KOSOWICKI Feliks (zamordowany), żona Apolonia, syn: Janek córka (IN.). Feliks miał brata Adama. (poz. 42)

18.

 KRYWORUCZKO Hryćko - rodzina ukraińska, przychylna Polakom.

19.

 KRYWORUCZKO (I.N. - syn Hryćka) - rodzina ukraińska.

20.

 DZIEMBOWSKI (?) Zygmunt, żona Zofia, córka Antonina (niemowa) i syn (I.N.) - wszyscy zamordowani.

21.

 DZIEMBOWSKI (?) Mateusz z rodziną.

22.

 OSTROWSKI Stanisław r.1912, żona Małgorzata z d. Kuczyńska r.1916 - okoliczności śmierci nieznane. Dzieci: Teofila 1934, Dominik 1935, Antoni 1938, Jan 1942, po wojnie trafiły w okolice Wrocław-Świdnica.

23.

 PERSYK Antonina -wdowa, dzieci (wszystkie niemowy): Antoni, Renia, Hanna (zmarła na tyfus w 1944), Paulina, Helena.

24.

 KLEPUSZEWSKI Józef, żona Jadwiga i 2 dzieci (I.N.).

25.

 KLEPUSZEWSKI Jan, żona Stanisława i 4 dzieci (I.N.).

26.

 KRYWORUCZKO Oleśko - rodzina ukraińska.

27.

 KUCZYŃSKI Franciszek (+1943), żona Agnieszka z d. Bielecka (+1937: złamała nogę w kościele, gangrena). Zmarli w dzieciństwie synowie: Jan, Tomasz, Adam.

28.

 KUCZYŃSKI Wiktor i żona Franciszka oraz 3 dzieci (I.N.). Po wojnie w Działdowie.

29.

 KUCZYŃSKI Antoni (1899-1977), żona Aniela z d. Kwiatkowska (1907-1942), dzieci: Antoni (1927-2002), Emilian (1929-), Eugeniusz (1932-), Agnieszka (1936-). Antoni był sołtysem przed 1939 i brygadzistą w fabryce kaolinu. Żona Aniela zmarła 25.10.1942 na tyfus i spoczywa na cmentarzu w Dermance  W czasie pogromu .... (c.d. na dole strony)

30.

 KUCZYŃSKI Stefan, żona i 2 dzieci (I.N.).

31.

 KUCZYŃSKI Roman i Paulina z d. Bagińska; dzieci w D.: Wacław, Zofia, Maria+, Stefan+;

32.

 KUCZYŃSKI Mikołaj z żoną i 3 dzieci (I.N.) - wszyscy zamordowani.

33.

 KRYWORUCZKO Ilunio - rodzina ukraińska.

34.

 PAŃCZUK

Stepan - rodzina ukraińska

35.

 JANKIEL dom po rodzinie żydowskiej - JANKIEL z żoną i córką (zamordowani w 1942 r.).

36.

 FROJKO dom po rodzinie żydowskiej - FROJKO z żoną i 3 dzieci (zamordowani w 1942 r.).
Rodziny, których brak w/w wykazie (i usytuowania gospodarstwa na szkicu miejscowości):

37.

 KUCZYŃSKI Łukasz, żona Zofia (chrzestna Marianny z poz. 6);

38.

 BAGIŃSKI Stanisław (brat Franciszki z poz. 6), żona Maria, dzieci: Kazimierz, Wincentyna, Antosia,, Emilia i Józio.

39.

 BAGIŃSKI Franciszek (brat Franciszki z poz. 6), żona Ola, dzieci: Zosia, Emila , Marianna;

40.

 STĘPNIAK Władysław, żona Klementyna, dzieci: Helena i Weronika (Renia);

41.

 TODOR rodzina ukraińska, która pomogła Mariannie (poz. 6) w ucieczce 30 czerwca 1943 roku.

42.

 KOSOWICKI Adam, żona: Franciszka, dzieci: Halina, Marcelina, Teresa, Rozalka, Zosia, Danusia, Honorata.

43.

 KUCZYŃSKI Józef i Franciszka z d. Marcinkowska; dzieci: Fortunat, Dominik, Bronisława, Romualda.

44.

 KUCZYŃSKI Wiktor i Franciszka z d. NN; dzieci: ??

45.

 KUCZYŃSKI Stanisław i Zofia z d. Leśniewska; dzieci w D.: Dyonizy; 

46.

 KUCZYŃSKI Dominik i Władysława (z Lubomirki): syn Janusz;

47.

 KUCZYŃSKI Filip i Adela z d. Sokołowska; syn IN.

48.

 KWIATKOWSKI Dominik (posiadał po ojcu kuźnię), żona Adela z d. Lech; dzieci: Wacław, Franciszka, Romuald, Emil, Bronisława, Danuta, Róża, Janina, Jadwiga. Dominik był bratem Karola, Jana i Anieli (Kuczyńskiej - poz. 29); są to dzieci Piotra i Michaliny z d. Bagińskiej (1872) z Budek Ujściańskich. (siostry Ludwika, Jana i Marianny. Po śmierci Piotra (1937) i córki Anieli (1942) Michalina opiekowała się jej dziećmi. W przeddzień pogromu 30 czerwca '43 została ostrzeżona przez sąsiadkę, starszą Ukrainkę: "Uciekajcie, bo mój syn z naszymi jutro będzie waszych rżnąć...". Tak uratowała się m.in. Agnieszka.

49.

 PASZKOWSKI Józef -s. Pawła i Katarzyny z d. Żygadło (córki: Stanisława i Antonina), żona Janina z d. Tyszecka (spod Korca), dzieci: Tadeusz (chodził do szkoły z Antonim Klepuszewskim (por. poz. 24-25))., Wacław, Franciszek, Edward (+1943). W czasie ucieczki latem '43, k. Ujścia, stara i bogata Ukrainka - "Borczunycha", uratowała przed bandą (ukryła u siebie w domu i oborze) Józefa z dziećmi. Przebywali od jesieni '43 do maja '45 w Korcu-Garbarni u wuja Aleksandra Korzeniowskiego. Janinę porwano ok. 13.06.43 i nie wróciła. 

50.

 PASZKOWSKI Michał -s. Pawła i Katarzyny z d. Żygadło, żona Maria z d. Jezierska, dzieci: Zofia r.1922, Antonina r.1926, Bronisław r. 1938, Antoni?. Obaj bracia Paszkowscy - Józef i Michał mieszkali bliżej Ujścia (poza mapką), domy ich drewniane stoją do dziś. Ich dziadek już mieszkał w Dermance. Kolejny brat - Anastazy mieszkał w Wierzycy k. Lubomirki (poz. 10) Z całej rodziny (Paszkowscy, Żygadło i Nowosielecki) zginęło w rzeziach 18 osób. Pochowani ukradkiem w kilku zbiorowych mogiłach poza wsią.

51.

 nn Żyd Chaskiel z żoną Breiłą; zamordowani przez Ukraińców. (Tadeusz Paszkowski był świadkiem zbiorowych mordów na Żydach latem '42 w Kozackim Lesie (wieś Kozak k. Korca)).

52.

 DĄBROWSKI Florian, żona Aniela z d. Kuczyńska, dzieci: Maria, Witold, Anna, Zofia, Apolonia, Bronisława, Helena, Henryk.

53.

 BIRBRAJER Michał r. 1917 (zmarł w Göteborgu, Szwecja, 9 listopada 2006-go r.) syn Efraima. Jego siostry Cyla, Tunia, Liza, Chawa (zginęła podczas wojny). Michał i siostry Cyla, Tunia i Liza służyli w Armii Czerwonej. Michał i Tunia osiedlili się po wojnie w Warszawie. Ojciec Michała - Efraim umarł przed wojną, natomiast jego matka zginęła podczas wojny.

54.

 ROLEK Antoni, żona Adela, syn Zbigniew ur. 24.09.1938.

55.

 PIOTRKOWSKA  Wiktoria r.1880 z domu Podsądek, wdowa po Józefie, mieszkała z synem Konstantym, synową Apolonią i dwiema wnuczkami: Wacławą i Marią. Wiktoria została w Dermance, a rodzina wyjechała w czerwcu 1943r. Dalsze losy Wiktorii są nieznane.

56.

 KLEPUSZEWSKI Kazimierz r.1885, żona Salomea z d. Kuczyńska, dzieci: Jadwiga 1921, Antoni 1923, Stanisław 1926, Jan 1930, Maria, Antonina 1933, Aniela 1940.
 Proszę Państwa o pomoc w uzupełnianiu wykazu.
Osoby zainteresowane miejscowością / udostępniające informacje:

FORMULARZ zgłoszenia rodziny i uzupełnienia danych
L.p. Imię Nazwisko Przekazane informacje w okresie i zakresie: E-mail - (a) zamień na @

1.

 Małgorzata Cieślak [styczeń 2005] Informacje dawnej mieszkanki Dermanki - Marianny Persyk z d. Kuczyńskiej w poz. 37-41 oraz korekty i uzupełnienia w poz.6 i 23.[styczeń 2005] ZDJĘCIE rodzinne [grudzień 2007] Jestem wnuczką Marianny i Antoniego Persyk, którzy z najbliższą rodziną zostali po 1944 roku przesiedleni w okolice Kętrzyna. Moja Babcia jeszcze żyje. Osobom, które mogłyby pomóc w odnalezieniu moich krewnych od strony mojego dziadka będziemy bardzo wdzięczni. krzysztof.cieslak(a)neostrada.pl
malgorzata.cieslak(a)philips.com

2.

 Iwona Markiewicz [2005?]  iwona.markiewicz(a)plusnet.pl

3.

 Justyna [grudzień 2006] dopełn. poz.17. dodano poz. 42.  Jestem córka Haliny Kosowickiej. Będę wdzięczna za wszelkie informacje dotyczące Jej rodziny. Rodzina Kosowickich mieszkała w Dermance, potem przenieśli się do Ludwipola, uciekli do Myszakowej ostrzeżeni przez przychylnych Ukrainow. Przy napadzie na Myszakową mama moja uciekła, została złapana przez Niemców i wywieziona na roboty do Niemiec. Od tej pory nie słyszała o nikim z rodziny. jensholz(a)online.de

4.

 ks. Henryk Romanik [styczeń 2007] uzup. w poz. 29, korekta i uzup. w poz. 27 i 28 oraz dod. 43-48, [luty 2007] poz. 49-51. romanik(a)koszalin.opoka.org.pl

5.

 Piotr Cyrklewicz [styczeń 2007] poz. 3 piocy(a)interia.pl

6.

 Violetta z d.Ostrowska [kwiecień 2007] korekta i uzupełnienia w poz. 22. tusviola(a)vp.pl

7.

 Leszek Rześniowiecki [kwiecień 2007] poz. 52., [sierpień 2007] ZDJĘCIE przedwojenne lrzesniowiecki(a)gmail.com

8.

 Julian Birbrajer s. Michała [kwiecień 2007] poz. 53. trance(a)julian.nu

9.

 Krzysztof Rolek [lipiec 2007] poz. 54. kr11(a)wp.pl

10.

 Maria Orzelska [lipiec 2007] poz. 55. orzels(a)o2.pl

11.

 Waldemar Klepuszewski [marzec 2008] poz. 56. klepuszewski.rolmix(a)wp.pl

12.

 Piotr Woźniak [lipiec 2008] uzupełnienia w poz. 50. na podst. relacji mojej babci - Antoniny Woźniak, z d. Paszkowskiej, canor(a)wp.pl

30 czerwca 1943 r. nastąpił okrężny atak ukraińskich band na Dermankę, które idąc od Marenina mordowały wszystkich, kto wpadł im w ręce i paliły zabudowania. Ludzie ratowali się ucieczką, przede wszystkim w kierunku Budek Ujściańskich i dalej Horodnicy (za dawną granicę polsko-sowiecką), gdzie stał garnizon niemiecki, a potem rozpierzchli się w kierunku Korca, a część skierowała się do Huty Starej. Orientacyjnie w czasie tego napadu zginęło ok. 50 osób. Nie wszystkie domy w Dermance spalono. Kościół został zniszczony i rozebrany na drewno. Dermanka jako osiedle istnieje nadal. Pozostały tam jeszcze ślady po zarośniętym cmentarzu katolickim.

Według Agnieszki Romanik z d. Kuczyńskiej (poz. 29) w czasie pogromu letniego w 1943 zginęło 9 osób z rodzin obojga jej rodziców (Kuczyńskich i Kwiatkowskich). Są to: Ludwik Kwiatkowski i żona Helena, synowa Ludwika, Marian Kwiatkowski i syn IN, Jan Kwiatkowski (zabici w domu), Filip Kuczyński s. Franciszka z synem Tadeuszem (złapany w zbożu w czasie ucieczki), jedna osoba IN.
Po trzech dniach od pogromu Michalina Kwiatkowska, siostra trzech braci, i syn Mariana K. IN, ukradkiem wrócili do wsi i pochowali ciała zawinięte w tkaniny w zbiorowej mogile na cmentarzu w Dermance.

Wykaz mieszkańców powstał z opracowania Józefy FELIŃSKIEJ-MARCINIAK na podstawie relacji Zofii ŻYGADŁO i Jadwigi KLEPUSZEWSKIEJ, byłych mieszkanek kol. Dermanka. Warszawa, 14.10.1999 r.  Opracowanie: Cz. Piotrowski ,,Zasłucze ...", Warszawa 2002. Poprawki i uzupełnienia w poz. 6 i 23 oraz dopisanie rodzin o nieustalonej lokalizacji gospodarstwa są autorstwa Marianny PERSYK z d. KUCZYŃSKA mieszkanki kol. Dermanka. Wpis -styczeń 2005 r. [Małgorzata: krzysztof.cieslak(a)neostrada.pl] Pozostałe informacje podały osoby wykazane w tabeli osób zainteresowanych miejscowością.

( IN - imię nieznane,   (?) - pisownia niepewna,   (a) - @)

Wersja komputerowa Zygmunt Sinicki, kontynuacja Andrzej Mielcarek.

Utworzenie strony: czerwiec 2006,  ostatnia aktualizacja: lipiec 2008 r.

podstrona jest częściąwww.wolyn.ovh.org

Strony o Wołyniu przystosowane do rozdzielczości ekranu 1024 x 768